|
Ngô
Tử Hạ - Người đại biểu cao
tuổi nhất của QH khoá I
Nguyễn Minh Đức
Kỳ II:
Hai bảy năm làm Đại biểu Quốc hội
Người in đồng bạc Cụ Hồ
Nhận xét về cụ Ngô Tử Hạ, cố Thủ tướng Phạm Văn
Đồng viết: “Cụ Ngô Tử Hạ là một nhà yêu nước,
tham gia rất sớm vào phong trào Việt Minh, trước
đây thường xuyên có gặp Bác Hồ và quen thân với
tôi”. Từ chỗ ghét Tây và là một người yêu
nước, cụ Ngô Tử Hạ đã sớm có cảm tình với cách
mạng. Cụ đã từng ủng hộ hàng tạ chữ chì cho Việt
Minh in báo bí mật; một số truyền đơn của Việt
Minh kêu gọi nhân dân đứng lên giành chính quyền
trong Cách mạng Tháng Tám đã được sắp chữ và in
tại nhà in Ngô Tử Hạ.
Trong những ngày đầu của chính quyền cách mạng
non trẻ, khó khăn trăm bề. Cùng một lúc, Chính
phủ phải dồn sức diệt giặc đói, giặc dốt, giặc
ngoại xâm, ngân khố quốc gia chỉ có hơn một
triệu đồng Đông Dương rách nát. Trong khi đó,
quân đội Tưởng Giới Thạch vào miền Bắc Việt Nam
mang theo quan kim và quốc tệ, là những đồng
tiền mất giá, gây nguy cơ lạm phát cao. Chính
phủ ta lại chưa quốc hữu hoá được Ngân hàng Đông
Dương, vẫn buộc phải sử dụng giấy bạc Đông Dương
có đóng dấu của chính quyền cách mạng. Trước
tình thế phải thống nhất tiền tệ, chống lạm phát
và đảm bảo chi dùng, việc phát hành một loại
tiền mới là rất cấp bách. Ngày 31.1.1946, nhà
in Ngô Tử Hạ là nơi được tin cậy, nhận trọng
trách in những tờ giấy bạc đầu tiên của Chính
phủ VNDCCH mà nhân dân thời đó thường gọi là
“đồng bạc cụ Hồ”. Đồng tiền của chế độ mới có
mệnh giá: 100 đồng, 50 đồng, 20 đồng, 10 đồng, 5
đồng, 2 đồng, 1 đồng , 5 hào, 2 hào; tiền kim
loại có 2 đồng tiền đồng, bằng nhôm có 5 hào và
20 xu. Tất cả những đồng tiền kể trên được in
tại nhà in Ngô Tử Hạ, sau đó được vận chuyển về
Bộ Tài chính ký và đóng dấu, đóng số sêri rồi
mới được phát hành. Những “đồng bạc cụ Hồ” được
in và phát hành kịp thời không những đáp ứng nhu
cầu chi dùng cho Chính phủ và nhân dân mà còn
thống nhất tiền tệ, khẳng định chủ quyền độc lập
của quốc gia. Thực dân Pháp thấy được tầm quan
trọng của nhà in Ngô Tử Hạ và vai trò của ông
chủ nhà in. Ngay sau ngày toàn quốc kháng chiến-
19.12.1946, nhà in Ngô Tử Hạ đã bị quân Pháp
phun xăng đốt, cháy ròng rã suốt một tuần. Ngày
nay, đi qua số nhà 24 Lý Quốc Sư- Hà Nội bây giờ
chính là địa điểm, dấu tích một thời của nhà in
Ngô Tử Hạ.
Hai bảy năm làm Đại biểu Quốc hội
Cách mạng tháng 8.1945 thành công, với sự ủng hộ
của Việt Minh và đông đảo cử tri quê hương Ninh
Bình, cụ Ngô Tử Hạ đã trúng cử Đại biểu Quốc hội
khoá I- 1946. Cụ sinh năm 1882, đến năm ấy là 63
tuổi, là vị đại biểu cao niên nhất của Quốc hội
khoá I. Tại phiên họp đầu tiên của Quốc hội, tổ
chức vào ngày 2.3.1946, cụ Ngô Tử Hạ được giữa
chức Chủ tịch Đại hội đồng Quốc hội, chủ toạ kỳ
họp, đọc lời khai mạc và Tuyên ngôn của Quốc hội
Việt Nam và được bầu vào Ban thường trực Quốc
hội. Tuyên ngôn của Quốc hội được cụ Ngô Tử Hạ
đọc ngày hôm ấy ít được các tài liệu nhắc tới.
Tuy nhiên, nội dung của bản Tuyên ngôn của Quốc
hội đã thể hiện sức mạnh, bản lĩnh, quyết tâm và
tính dân chủ, đại đoàn kết dân tộc của Quốc hội
Việt Nam trong những ngày đầu thành lập. Tại
điều 2 của Tuyên ngôn khẳng định: “Chủ quyền
của nước Việt- nam độc lập thuộc về toàn thể dân
Việt- nam. Vận mệnh quốc gia Việt- nam là ở
trong tay Quốc hội Việt- nam, chính thể của nước
Việt- nam là chính thể Dân chủ Cộng hoà, có
nhiệm vụ bảo vệ tự do và mưu đồ hạnh phúc cho
mọi tầng lớp nhân dân. Các dân tộc ở trên lãnh
thổ Việt- nam đều có quyền hạn và nhiệm vụ ngang
nhau”.
Trong thời gian đầu xây dựng chính quyền nhân
dân, cụ Ngô Tử Hạ là cố vấn cho Hồ Chủ Tịch,
được Người tin cậy và hỏi nhiều ý kiến. Chuyện
kể rằng, khi Hồ Chủ Tịch hỏi cụ chọn ngày làm lễ
Tuyên ngôn Độc lập vào ngày nào thì cụ đề nghị
chọn ngày 2.9 vì ngày đó là ngày Chủ Nhật. Trong
số ảnh mà gia đình còn lưu giữ đến nay, có một
số bức ảnh cụ ngồi Chủ tịch đoàn bênh cạnh Hồ
Chủ Tịch và cụ Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Văn Tố,
tiêu biểu là sự kiện làm lễ cầu siêu cho 2 triệu
người chết đói năm ất Dậu tại Nhà thờ lớn Hà
Nội. Cụ Ngô Tử Hạ cũng chính là người làm cầu
nối giữa Hồ Chủ Tịch với cựu hoàng Bảo Đại. Tại
gia đình ông Trịnh Văn Đường (cháu ngoại cụ Ngô
Tử Hạ) đến nay còn lưu giữ chiếc bàn ăn cổ, là
chứng tích của nhiều cuộc gặp giữa cựu hoàng Bảo
Đại với cụ Ngô Tử Hạ. Nguyên do là, trong thời
gian cụ mở nhà in tại Huế, cụ quen thân, giao
hảo với một số quan lại triều đình và có quen
biết với cả Hoàng đế Bảo Đại. Chính vì thế mà
trong việc chuẩn bị cho vua Bảo Đại thoái vị, Hồ
Chủ Tịch đã chọn cụ làm nhà thương thuyết, để
rồi sau đó vị vua cuối cùng của chế độ phòng
kiến Việt Nam chấp nhận thoái vị và nhận làm Cố
vấn cho Chính phủ Lâm thời với câu nói nổi
tiếng: “Làm dân một nước độc lập còn hơn làm vua
một nước nô lệ”.
Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, cụ về quê hương
Ninh Bình. Một phần do sức khoẻ, phần nữa là để
tránh không để bọn phản động đội lốt tôn giáo
lợi dụng và bắt ép, cụ Ngô Tử Hạ được Chính phủ
tạo điều kiện sang Thuỵ Sĩ cư trú. Một hành
trình dài từ Ninh Bình, lên Việt Bắc, sang Hồng
Công rồi đến Thuỵ Sĩ. Khi Đoàn đại biểu Việt Nam
do Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Văn Đồng dẫn đầu
giành thắng lợi trên bàn đàm phán tại Hội nghị
Giơnevơ, cụ Ngô Tử Hạ đã cùng Đoàn trở về Việt
Nam trong niềm vinh quang của những người chiến
thắng. Năm 1954, ở tuổi 72, cụ Ngô Tử Hạ tiếp
tục đảm nhiệm nhiệm vụ của mình trong Ban thường
trực Quốc hội khoá I. Cụ còn là một thành viên
tích cực, một uỷ viên sáng lập Hội Liên hiệp
Quốc dân Việt Nam, tức Mặt trận Liên Việt và
ngày 10.9.1955, khi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
được thành lập, cụ được bầu làm Uỷ viên Đoàn Chủ
tịch Uỷ ban Trung ương MTTQVN. Cụ còn là Uỷ viên
Trung ương Uỷ ban liên lạc những người công giáo
Việt Nam yêu Tổ quốc, Chủ tịch Hội giúp binh sĩ
bị nạn toàn quốc, Thứ trưởng Bộ Thương binh- Cựu
binh (sau này là Bộ LĐ- TB-XH). Cụ Ngô Tử Hạ là
người đại biểu cao tuổi nhất của lịch sử Quốc
hội Việt Nam, làm đại biểu liên tục từ các khoá
1, 2 và 3 cho đến năm 1971, khi cụ đã 90 tuổi.
Ngày 29.8.1973, cụ Ngô Tử Hạ qua đời, hưởng thọ
92 tuổi. Cuộc đời hoạt động của cụ Ngô Tử Hạ là
tấm gương sáng của một nhà tư sản dân tộc yêu
nước, một người đại đại biểu Quốc hội mẫu mực.
Báo Người đại biểu nhân dân số 219, ngày
12-11-2005 |
