|
NGUYÊN
VĂN TỐ - TRƯỞNG BAN THƯỜNG TRỰC QUỐC HỘI ĐẦU
TIÊN
Bài 2: Nhân, Trí, Dũng- Một bậc hiền
Từ một nhân sĩ yêu nước, cụ Nguyễn Văn Tố đã
tham gia cách mạng từ những ngày đầu. Lịch sử sẽ
ghi công cụ như là người có công lớn trong phong
trào “diệt đói” và “diệt dốt”. Đối với lịch sử
Quốc hội, cụ là người giữ trọng trách Trưởng ban
Thường trực Quốc hội đầu tiên trong hoàn cảnh
nước sôi lửa bỏng. Gương công hiến và hy sinh
của nhà văn hóa- liệt sĩ Nguyễn Văn Tố xứng đáng
được Nhà nước tôn vinh.
8 tháng làm Trưởng ban Thường trực Quốc hội
Ngày 2.3.1946, Kỳ họp thứ nhất, QH khóa I đã họp
tại Nhà hát lớn Hà Nội với sự có mặt của ngót
300 đại biểu. Tại Kỳ họp diễn ra chưa đến một
ngày này Quốc hội đã công nhận Chính phủ Liên
hiệp kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng
đầu. Quốc hội cũng đã bầu Ban Thường trực gồm 15
ủy viên chính thức và 3 ủy viên dự khuyết, do cụ
Nguyễn Văn Tố làm Trưởng ban. Cụ Nguyễn Văn Tố
giữ chức Trưởng ban Thường trực QH chỉ 8 tháng
nhưng ở trong một bối cảnh “nước sôi lửa bỏng”
của dân tộc: Ký hiếp định sơ bộ để “giảng hòa
với Pháp nhằm giành được giây phút nghỉ ngơi để
sưả soạn cuộc chiến đấu mới...”; Ở Nam bộ, chiến
tranh bùng nổ do sự gây hấn của Pháp, chính phủ
“Nam kỳ tự trị” do Nguyễn Văn Thinh đứng đầu
được dựng lên; Nguyễn Hải Thần, Nguyễn Trường
Tam, Vũ Hồng Khanh và một số ĐBQH thuộc Viêtc
Quốc, Việt Cách bỏ nhiệm vụ, rời bỏ Tổ quốc theo
quân đội Tưởng sang Trung Quốc... Trong bối cảnh
đó, theo yêu cầu của Quốc hội, Ban Thường trực
QH đã triệu tập Kỳ họp thứ 2 tại Hà Nội từ
28.10- 9.11.1946. Tại Kỳ họp này, Trưởng ban
Nguyễn Văn Tố đã đọc diễn văn khai mạc, khẳng
định: “Ban Thường trực QH lúc nào cũng chú trọng
đến quyền lợi của quốc gia và nhân dân và đã
giúp Chính phủ trong việc thực hành những phương
sách thích hợp để giữ gìn đời sống cho dân chúng”.
Trong thời điểm khó khăn ấy, cụ vẫn có một niềm
tin sắt đá: “Chúng ta tin chắc rằng nước ta, với
sự đồng tâm nhất trí của toàn thể đống bào, sẽ
giành được độc lập và đi tới vinh quang và hạnh
phúc”.
Trong thời gian làm Trưởng ban Thường trực QH,
cụ Nguyễn Văn Tố đã kiên quyết, khôn khéo giải
quyết nhiều vấn đề phức tạp. Ví dụ, tại kỳ họp
thứ 2, có đại biểu chất vấn: Tại sao Ban thường
trực lại đưa vấn đề thay đổi quốc kỳ ra thảo
luận? Trưởng ban Nguyễn Văn Tố trả lời: Tuy QH
khoá trước đã quyết nghị thế, nhưng Chính phủ
sau đó có đề nghị với Ban thường trực thay đổi
một vài chi tiết thì tất nhiên phải thảo luận.
Và kết quả là cương quyết giữ được nguyên lá cờ
đỏ sao vàng, cho nên Ban thường trực báo cáo lại
việc ấy, đó không phải là đặt lại vấn đề thay
đổi cờ mà là để tỏ ra rằng đã làm tròn uỷ nhiệm
của QH khoá họp thứ nhất...
Ngày 9.11.1946, tại Kỳ họp thứ 2, QH khoá I,
trước tình hình đất nước chuẩn bị bước vào một
cuộc kháng chiến trường kỳ, QH đã bầu lại Ban
Thường trực và cụ Bùi Bằng Đoàn giữ chức Trưởng
ban, thay cụ Nguyễn Văn Tố. Trước đó, ngày
3.11.1946, Chính phủ liên hiệp đã được cải tổ,
cụ Nguyễn Văn Tố giữ chức Bộ trưởng không bộ,
phụ trách một số công việc quan trọng cảu Chính
phủ.
Liệt sĩ Bộ trưởng đầu tiên
Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, cụ Nguyễn Văn Tố
cùng Chính phủ lên Việt Bắc tiếp tục lãnh đạo
toàn dân thực hiện cuộc kháng chiến trường kỳ.
Ngày 7.10.1947, giặc Pháp nhảy dù xuống Bắc Cạn,
cụ Nguyễn Văn Tố bị chúng bắt và đã hy sinh
trước họng súng của kẻ thù. Trong cuốn Hồi ký:
“Chiến đấu trong vòng vây”, Đại tướng Võ Nguyên
Giáp kể lại: “Ta biết rõ hôm ấy, bọn lính dù bắt
được một cụ già trông chững chạc, nói tiếng Pháp,
yêu cầu chấm dứt chiến tranh xâm lược. Lúc biết
không phải là Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng đã bắn
chết khi ông già tìm cách chạy thoát. Đó là cụ
Nguyễn Văn Tố, Trưởng ban Thường trực Quốc hội,
một nhân sĩ yêu nước tâm huyết và uy tín. Cụ Tố
hy sinh là một tổn thất lớn cho ta”. Về sự hy
sinh của cụ Nguyễn Văn Tố, cụ Vũ Đình Hoè cho
chúng tôi biết: “Không phải là chúng bắt được
ông cụ rồi bắn chết ngay mà còn giam lỏng một
thời gian ngắn tại một căn nhà trên đồi ở chợ
Chu, Bắc Cạn. Chúng đã dụ dỗ, mua chuộc để cụ
theo Pháp nhưng cụ không chịu. Nhân một buối
chiều, trời nhá nhem tối, cụ tìm cách giải thoát
thì bị bắn chết”.
Chúng tôi cho rằng, thông tin này là chính xác
vì gần đây, một số nhân chứng hiện đang sinh
sống tại Bắc Cạn đã xác nhận về sự kiện này. Đây
là kết quả của việc ĐBQH Dưng Trung Quốc- Tổng
thư ký Hội Khoa học Lịch Sử Việt Nam khởi xướng
tìm mộ cụ Nguyễn Văn Tố và được lãnh đạo Quốc
hội, UBND tỉnh Bắc Cạn, Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Cạn
nhiệt tình ủng hộ. Trên văn bản đề ngày
14.10.2005, 3 cụ là Nguyễn Văn Rung, Tăng Văn
Hoan, Hà Văn Y hiện ở TX Bắc Cạn xác nhận: “Cụ
Nguyễn Văn Tố cùng bị nhốt với ông Hùng Văn
Phùng (Chủ tịch tỉnh Bắc Cạn), nhốt ở nhà bà Cao
Xu. Suy ra khi đó mọi người đều bị bắt đều bị
nhốt ở đó. Sẩm tối hôm đó, ông Phùng trốn ra,
địch bắn cụ Tố luôn tại chỗ không có xét hỏi,
không giải đi đâu cả...”
Cụ Nguyễn Văn Tố là liệt sĩ Bộ trưởng đầu tiên
hy sinh trong cuộc kháng chiến trường kỳ, để lại
đằng sau những nung nấu, ước muốn cống hiến cho
dân, cho nước, cho cách mạng; nhiều công trình
nghiên cứu lịch sử của cụ cũng bị dang dở. Gương
hy sinh của cụ Nguyễn Văn Tố để lại tiếc thưng
vô hạn cho đồng chí, đồng bào. Cụ Vũ Đình Hoè,
một cộng sự đắc lực của cụ Nguyễn Văn Tố thời
hoạt động ở Hội Truyền bá Quốc ngữ cũng như sau
này cùng tham gia Chính phủ của Chủ tịch Hồ Chí
Minh chia sẽ tình cảm với vị Huynh trưởng quá cố:
“Rừng Việt Bắc- đất Tổ bạt ngàn/ Hồn sĩ phu-
nòi Hùng muôn thuở! Liệt sĩ Nguyễn Văn Tố/ Nhân,
Trí, Dũâng- Một bậc hiền”. Năm 1948, ngay
sau khi vượt qua được giai đoạn “cầm cự” của
cuộc kháng chiến, Chính phủ đã tổ chức Lễ truy
điệu cụ Nguyễn Văn Tố ngay tại núi rừng Việt Bắc.
Trong bài truy điệu, Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã
dành những lới lẽ trân trọng, thống thiết:
“Nhớ cụ xưa/Văn chương thuần tuý, học vấn cao
sâu/ Thái độ hiền từ, tính tình thanh khiết/ Mở
mang văn hóa, cụ dốc một lòng/ Phú quý, công
danh, cụ nào có thiết/ Cụ dù hy sinh, tinh thần
cụ ngàn thu sẽ vẻ vang bất diệt/ Chính phủ khôn
xiết buồn rầu, đồng bào không xiết nối lòng
thương nhớ...”. Nhân dịp kỷ niệm 60 năm Quốc
hội Việt Nam, việc tổ chức tìm mộ cụ Nguyễn Văn
Tố không những là một nghĩa cử cao đẹp mà còn
nhằm tôn vinh một nhân sĩ yêu nước, một nhà khoa
học, Trưởng ban Thường trực đầu tiên của Quốc
hội Việt Nam.
Nguồn: Báo Người đại biểu nhân dân, số 243 |
