|
Quốc
hội làm việc hết mình nhằm dựng nước giữ nước và
xây dựng chế độ mới
Cù Huy Cận
ĐBQH Khóa I, II, VII, VIII
Tôi có giở lại những trang tài liệu cũ về Quốc
dân Đại hội Tân Trào. Hồi đó, tôi ở trong Thư
ký Đoàn của Quốc dân Đại hội Tân Trào, hiện nay
tôi còn giữ biên bản.
Lúc bấy giờ Quốc dân Đại hội Tân Trào được họp
vào ngày 16, ngày 17.8.1945 họp Ủy ban Dân tộc
Giải phóng để Hồ Chí Minh dặn thêm một số vấn đề
cần thiết.
Quốc dân Đại hội Tân Trào đã thông qua 10 chính
sách của Việt Minh, về sau là 10 chính sách của
Chính phủ lâm thời, cũng là cơ sở để xây dựng
Hiến pháp đầu tiên của nước ta. Nội dung đại thể
của 10 chính sách này là tiêu diệt phát- xít,
giành độc lập; Việc thứ hai là xây dựng chế độ
dân chủ cộng hòa; Thứ ba là tịch thu tài sản của
đế quốc và của Việt gian, trong trường hợp cần
thiết sẽ phân phối tài sản đó cho nhân dân nghèo,
phần còn lại là tài sản của quốc gia; Thứ tư là,
xây dựng nền kinh tế quốc dân độc lập; Thứ năm
là xây dựng nền giáo dục quốc dân... Ban bố Luật
lao động ngày làm 8 giờ, công bố quyền tự do dân
chủ cho nhân dân và các quyền khác. Đặc biệt,
Quốc dân Đại hội đã công bố về quyền tự do tư
tưởng, tự do ngôn luận, tư do đi lại, tự do hội
họp của nhân dân.
Có một điều ít ai biết và ít người nhắc đến là
quá trình xây dựng bản Hiến pháp đầu tiên cũng
là một cuộc đấu tranh chính trị, không phải là
một cuộc thảo luận bình thường. Tôi vừa làm
trong Ủy ban xây dựng Hiến pháp của Chính phủ,
đồng thời cũng làm trong Ủy ban kiến quốc. Ủy
ban này gồm những nhà trí thức như Trần Văn
Chương, Vũ Văn Hiền, Phan Anh, Tạ Quang Bửu...
Ủy ban xây dựng Hiến pháp của Chính phủ do Chủ
tịch Hồ Chí Minh làm Trưởng ban, đã làm việc rất
khẩn cấp. Bên cạnh đó, Ủy ban kiến quốc cũng
họp. Đã có hai quan điểm khác nhau: Ủy ban xây
dựng Hiến pháp của Chính phủ thiết kế Hiến pháp
theo kiểu dân chủ mới (lúc đó chưa có chữ dân
chủ nhân dân), theo chủ nghĩa xã hội kiểu Liên
Xô, nhưng Quốc hội là của dân đúng như trong
Hiến pháp; Ủy ban kiến quốc muốn Quốc hội có hai
viện. Hai Ủy ban tranh cãi gay gắt nhưng vẫn
đoàn kết, (gay gắt về ý kiến). Sau cùng báo cáo
với Hồ Chủ tịch, Bác đã chỉ đạo rằng: các chú cứ
đưa vào trong dự thảo, Chính phủ xem. Hai quan
điểm khác nhau của Ủy ban kiến quốc đã được báo
cáo lên Chính phủ và chuyển sang Ủy ban dự thảo
Hiến pháp của Chính phủ là hợp với thời cuộc.
Đầu tháng 11 năm 1946, sau khi Hồ Chủ tịch ở
Paris về, Quốc hội họp kỳ thứ hai, nhất trí
thông qua Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam
dân chủ cộng hòa. Về sau thì xây dựng Nhà nước
xã hội chủ nghĩa, một Nhà nước pháp quyền nhưng
phải của dân, do dân và vì dân, nếu chúng ta
không có Nhà nước pháp quyền sẽ không thể tiến
lên xã hội chủ nghĩa được.
Đến năm 1953 thông qua Luật cải cách ruộng đất.
Khi thi hành Luật này có sai lầm và cũng đã sửa
sai. Nhưng Luật cải cách ruộng đất rất quan
trọng, vì sao? Đó là dân chủ nhân dân, phải có
cải cách mới có dân chủ nhân dân. Có Luật này
gây nên sự hào hứng vô cùng cho nông dân hăng
hái sản xuất, góp phần vào chiến thắng Điện Biên
Phủ, nông dân hăng hái tham gia kháng chiến.
Chiến dịch Điện Biên Phủ thành công chính nhờ sự
đóng góp gián tiếp của Luật cải cách ruộng đất.
Quốc hội khóa I đã thông qua rất nhiều luật để
xây dựng đất nước. Cho đến bây giờ, đổi mới
nhưng thực ra vẫn kế thừa ngày trước, những luật
liên quan đến nền kinh tế thị trường gần đây đã
được bổ sung đầy đủ.
Tóm lại, Quốc hội đã làm việc hết sức mình để ra
những luật nhằm dựng nước, giữ nước và xây dựng
chế độ mới. Tôi tham gia 4 khóa Quốc hội (khóa
I, II và VII, VIII) sau này tôi có đến dự thính
và thấy lần nào Quốc hội họp cũng rất dân chủ,
dân chủ kiểu xã hội chủ nghĩa, Quốc hội đã có
những tiến bước rất vững chắc. Các Chủ tịch Quốc
hội, như cụ Nguyễn Văn Tố (đã hy sinh), cụ Bùi
Bằng Đoàn (cụ chỉ làm Trưởng ban Thường trực một
thời gian), đến cụ Tôn Đức Thắng, đồng chí
Trường Chinh, Nguyễn Hữu Thọ, đồng chí Lê Quang
Đạo (mới mất), đến bây giờ Chủ tịch Nông Đức
Mạnh. Các đồng chí Chủ tịch Quốc hội đều làm
việc rất năng nổ. Đồng chí Nông Đức Mạnh là Chủ
tịch hai khóa rất có hiệu quả, tôi rất mừng, thế
giới cũng rất mừng, rất phục, chúng ta đã bầu
được một đồng chí thuộc dân tộc thiểu số làm Chủ
tịch Quốc hội. Trung Quốc rất phục Việt Nam có
một sáng kiến vĩ đại vì đã bầu được một đồng chí
thuộc dân tộc thiểu số làm Chủ tịch Quốc hội.
Không những thế, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ
Việt Nam cũng là một người dân tộc Tày. Rõ ràng
chúng ta đã thực hiện được một điều trong Hiến
pháp là nam nữ bình quyền, dân tộc bình đẳng,
việc đó rất quan trọng. Cũng phải nói để các
đồng chí biết, những việc gì có giá trị chúng ta
phải công nhận, như thế mới có động lực để tiến
lên.
Có một điểm không phải tôi băn khoăn, nhưng tôi
suy nghĩ nhiều. Chúng ta thường hay nói, mà nói
đúng, đó là “quật cường, bất khuất”, sự thực
phải nhắc cả hai ý đó và tôi xin nói thật “nhân
nghĩa là gốc của quần chúng, nhân nghĩa không
phải cái gì mới”. Lịch sử có cụ Nguyễn Trãi đã
nói: “nhân nghĩa là gốc của quật cường bất khuất”,
không có nhân nghĩa không thể bất khuất được.
Trong kháng chiến chống Pháp- Mỹ, tôi đã đi
nhiều nơi và hiểu thế nào là nhân nghĩa gốc của
quật cường. Cho nên, trong dự thảo Hiến pháp
1992, tôi được phân công viết lại lời nói đầu
của Hiến pháp 1980, tôi đã soạn thảo rất công
phu, tất nhiên cũng có cuộc đấu tranh trong Ủy
ban dự thảo Hiến pháp 1992, có 25 người, tôi là
một trong số 25 người đó. Tôi có nói: “Lời nói
đầu đương nhiên phải có, nhưng phải nêu cao tư
tưởng nhân nghĩa”. “Quật cường, bất khuất là tư
tưởng của giống nòi”. Trong Ủy ban dự thảo Hiến
pháp có đồng chí không đồng ý với tôi, tôi phải
đấu tranh ghê gớm, cuối cùng đa số cũng theo ý
kiến của tôi. Đến lúc họp Quốc hội năm 1992, tôi
đã phải đi vận động từng tổ về tư tưởng nhân
nghĩa trong Lời nói đầu. Các tổ đều tán thành,
đến lúc thông qua chúng ta đều thấy lời nói đầu
đề cao tinh thần bất khuất, tư tưởng nhân nghĩa
của giống nòi. Không yêu nước không thể nhân
nghĩa được. Còn tham nhũng thì có nhân nghĩa
không? Bây giờ chống tham nhũng phải làm thế nào,
phải tập hợp tư tưởng nhân nghĩa của nhân dân
mới đấu tranh được, đó là thắc mắc băn khoăn của
tôi trong vấn đề đất nước. Phải đề cao tư tưởng
bất khuất, quật cường, đồng thời phải nuôi dưỡng
tinh thần nhân nghĩa.
(Theo Kỷ yếu hội thảo 55 năm Quốc hội Việt Nam-
Quá trình hình thành, phát triển và vai trò của
Quốc hội trong sự nghiệp đổi mới- VPQH,
12.2000)
Báo Người đại biểu nhân dân số 220, ngày
14-11-2005 |
