|
Kỷ
niệm 60 năm ngày tổng tuyển cử đầu tiên
6-1-1946:
Kỳ 1: Cuộc
tổng tuyển cử của lòng dân
|
Một ngày sau khi nước Việt Nam dân chủ
cộng hòa khai sinh, Bác Hồ đã nghĩ đến
việc lập một thiết chế dân chủ, cái mà
trước đó trong lịch sử dân tộc ta chưa
hề có, dân ta chưa hề được hưởng...
Và câu chuyện “Tổng tuyển cử đầu tiên”
(6-1-1946) đã được ông Lâm Quang Thự
(đại biểu Quốc hội khóa I) ghi chép khá
đầy đủ. Tư liệu quí giá này vừa được
công bố trong cuốn sách Lâm Quang Thự -
người con đất Quảng do Hội Khoa học lịch
sử TP Đà Nẵng phối hợp Nhà xuất bản Đà
Nẵng xuất bản. |
Nhân dân Hà Nội bỏ phiếu bầu Quốc hội
khóa I - Ảnh tư liệu |
Bỏ được lá phiếu
có chết cũng hả dạ
Ngày
3-9-1945, một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn
độc lập, tại phiên họp đầu tiên của chính phủ
lâm thời, Hồ Chủ tịch đề nghị: “Trước
do chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai
trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần
chuyên chế, nên nước ta không có hiến pháp, nhân
dân ta không được hưởng quyền tự do dân chủ.
Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ. Tôi đề
nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc
tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu.
Tất cả công dân trai gái 18 tuổi đều có quyền
bầu cử và ứng cử, không phân biệt giàu nghèo,
tôn giáo, dòng giống”.
(Hồ Chí Minh toàn tập, Nhà xuất bản Sự Thật Hà
Nội, 1980, tập 1, trang 356).
Những đề nghị của Hồ Chủ tịch đáp ứng nguyện
vọng thiết tha của đồng bào ta đã được Hội đồng
Chính phủ nhất trí tán thành.
Thế
là ngày 8-9-1945, tức là không đầy một tuần sau
ngày nước VN dân chủ cộng hòa ra đời, Chính phủ
ra sắc lệnh qui định trong thời gian hai tháng
sẽ mở tổng tuyển cử trong cả nước bầu ra Quốc
dân đại hội để ấn định hiến pháp cho nước VN dân
chủ cộng hòa. Sau đó, Chính phủ ra sắc lệnh ngày
17-10-1945 qui định thể lệ tổng tuyển cử và sắc
lệnh ngày 23-10-1945 ấn định ngày 6-1-1946 là
ngày tiến hành tổng tuyển cử.
Đi
đôi với việc ban hành các sắc lệnh về tổng tuyển
cử, Chính phủ lâm thời công
bố bản dự thảo
hiến pháp đầu tiên để nhân dân tham gia ý kiến.
Trong lịch sử các dân tộc đấu tranh giành được
độc lập, chưa bao giờ những sắc lệnh về tổng
tuyển cử và dự án hiến pháp được công bố sớm như
thế.
Lần
đầu tiên trong lịch sử nước nhà, nước VN mới
thật sự là của toàn thể nhân dân VN “không
phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai
cấp, tôn giáo”
(điều 1 của dự án hiến pháp). Trong cuộc tổng
tuyển cử bầu Quốc dân đại hội, “tất
cả công dân VN từ 18 tuổi trở lên không phân
biệt nam nữ đều có quyền bầu cử và ứng cử”
(Điều 2 của Sắc lệnh ngày 17-10-1945).
|
Cuộc tổng tuyển cử đã được nhân dân cả
nước từ Bắc đến Nam, từ thành thị đến
nông thôn, từ miền xuôi đến miền ngược
nhiệt liệt hưởng ứng. Ai nấy đều nô nức,
phấn khởi tham gia chuẩn bị cho cuộc bầu
cử và nóng lòng chờ ngày đi bỏ phiếu.
Quang cảnh ngày 6-1-1946 là một ngày hội
lớn của nhân dân cả nước. Từ sáng sớm
từng đoàn người ăn mặc chỉnh tề tấp nập
đi bỏ phiếu. Ở nhiều nơi các cụ già,
những người ốm không đi được thì đòi con
cháu hoặc người hàng xóm cõng, cáng đến
nơi bầu cử để tự tay mình bỏ lá phiếu
vào hòm phiếu. Nhiều cụ đã nói: “Bây giờ
có chết cũng hả dạ vì đã bỏ được lá
phiếu góp phần xây dựng nền móng đầu
tiên của nước VN dân chủ cộng hòa cho
con cháu mình”.
Giữ lá
phiếu trước thù trong giặc ngoài
Cuộc tổng tuyển cử tiến hành trong tình
thế nước nhà lúc bấy giờ vô cùng khó
khăn, phức tạp. Nửa vạn quân đội Anh và
18 vạn quân đội Tưởng Giới Thạch kéo vào
nước ta giữa tháng 9-1945 - sau ngày
Cách mạng Tháng Tám thành công - với
danh nghĩa quân đội đồng minh để giải
giáp quân đội Nhật bại trận.
Ở miền Nam, quân đội Pháp được quân đội
Anh với Nhật yểm hộ đã quay trở lại đánh
chiếm Sài Gòn và các tỉnh Nam bộ, cực
Nam Trung bộ và Tây nguyên. Tại những
nơi này, bất chấp cả lưỡi lê và mũi súng
của quân thù, quần chúng đã hăng hái
tham gia tổng tuyển cử với tất cả dũng
khí cách mạng của mình.
Trong những vùng bị địch tạm chiếm đóng,
nhân dân tập trung bỏ phiếu, quân Pháp
và Việt gian kéo đến khủng bố, nhân dân
phải mang hòm phiếu chạy đến một nơi
khác và tiếp tục bỏ phiếu. Như ở xã Mỹ
Hòa (Cần Thơ), trong ngày bầu cử nhân
dân phải di chuyển hòm phiếu đến bốn địa
điểm khác nhau để hoàn thành việc bỏ
phiếu.
Tại vùng Tây nguyên như ở Buôn Krong,
Prong (Đắc Lắc), nhân dân tập trung ở
nhà làng để bỏ phiếu, địch tới bao vây,
nhân dân chạy sâu vào rừng, địch lại
tấn
công |
Trích lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu
của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Ngày mai, mồng 6 tháng giêng năm 1946.
Ngày mai, là một ngày sẽ đưa quốc dân ta
lên con đường mới mẻ.
Ngày mai, là một ngày vui sướng của đồng
bào ta, vì ngày mai là ngày tổng tuyển
cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên
trong lịch sử VN mà nhân dân ta bắt đầu
hưởng dụng quyền dân chủ của mình.
Ngày mai, dân ta sẽ tỏ cho các chiến sĩ
ở miền Nam rằng: Về mặt trận quân sự thì
các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân
thù. Về mặt chính trị thì nhân dân dùng
lá phiếu mà chống với quân địch. Một lá
phiếu cũng có sức lực như một viên đạn.
Ngày mai, quốc dân ta sẽ tỏ cho thế giới
biết rằng dân VN ta đã:
Kiên quyết đoàn kết chặt chẽ
Kiên quyết chống bọn thực dân
Kiên quyết tranh quyền độc lập
Ngày mai, dân ta sẽ tự do lựa chọn và
bầu ra những người xứng đáng thay mặt
cho mình và gánh vác việc nước.
Những người trúng cử sẽ phải ra sức giữ
vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu
sự hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn
luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước,
quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi
riêng.
(Nguồn: Hồ Chí Minh toàn tập,
NXB Chính
Trị Quốc gia, Hà Nội, 2000) |
vào
rừng, nhân dân đi sâu vào khe suối, mang theo
gạo ăn để bỏ phiếu. Tại nhiều đô thị như Nha
Trang, Sài Gòn, Tân An, hàng chục cán bộ ta đã
bị địch sát hại trong lúc tổ chức bầu cử.
Ở
miền Bắc, bọn VN quốc dân đảng và VN cách mạng
đồng minh hội theo gót quân đội Tưởng Giới Thạch
kéo về nước với mưu đồ lật đổ Chính phủ ta, làm
tay sai cho bọn thống trị phương Bắc.
Chúng không hi vọng gì nếu chúng đưa người ra
ứng cử, nên dựa vào quân đội và hiến binh Tưởng
Giới Thạch chống phá tổng tuyển cử một cách điên
cuồng, âm mưu ám sát, bắt cóc những người được
Mặt trận Việt Minh giới thiệu và ứng cử. Ngay
tại Hà Nội, chúng mang cả tiểu liên đến Ngũ Xã
ngăn không cho đặt hòm phiếu, chúng cấm cả nhân
dân treo cờ, đồng bào Ngũ Xã phải kéo sang khu
phố gần đó để bỏ phiếu.
Hi sinh cho cuộc
tổng tuyển cử thắng lợi
Ở
khắp nơi, sự đoàn kết đấu tranh đầy hi sinh dũng
cảm của nhân dân ta đã đưa cuộc tổng tuyển cử
đến thắng lợi vẻ vang. Ở miền Nam, tại các vùng
bị quân Pháp tạm chiếm đóng, cử tri đã đi bỏ
phiếu từ 65-85%, ở miền Bắc có 75-95% cử tri đi
bỏ phiếu bầu.
Từ
nhiều địa phương, đồng bào viết thư về đề nghị
Hồ Chủ tịch không cần ra ứng cử ở một tỉnh nào,
nhân dân cả nước sẽ bỏ phiếu cử Bác vào Quốc dân
đại hội, ai cũng muốn được ghi tên Bác đầu tiên
trên lá phiếu của mình. Bác đã viết một bức thư
ngắn trả lời đề nghị này:
“Tôi
là một công dân của nước VN dân chủ cộng hòa,
nên tôi không thể vượt qua khỏi thể lệ tổng
tuyển cử đã định. Tôi ra ứng cử ở Hà Nội nên
không thể ra ứng cử ở nơi nào nữa. Xin cảm tạ
đồng bào đã có lòng yêu tôi và yêu cầu toàn thể
đồng bào hãy làm trọn nhiệm vụ người công dân
trong cuộc tổng tuyển cử sắp tới”.
Ở Hà
Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thu được 98,4% số
phiếu bầu.
Trong cuộc tổng tuyển cử này, nhân dân cả nước
đã bầu vào Quốc dân đại hội 333 đại biểu, trong
đó Bắc bộ có 152 đại biểu, Trung bộ có 108 đại
biểu và Nam bộ có 73 đại biểu.
--------------
Kỳ sau:
Quốc hội chất vấn Chủ tịch
Hồ Chí Minh
Không chỉ chất
vấn các bộ trưởng, Quốc hội khóa đầu tiên đã
chất vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều câu hỏi gai
góc về vụ buôn lậu của bộ trưởng kinh tế Chu Bá
Thượng, về đề nghị thay đổi quốc kỳ...
LÂM
QUANG THỰ (đại
biểu Quốc hội khóa I)
http://www.tuoitre.com.vn/ |
