|
Quốc
hội trong tiến trình cách mạng của dân tộc
Giáo sư Đoàn Trọng Truyến
Đại biểu Quốc hội Khóa I, II, III, IV, V, VI,
VII
Tôi xin nêu một số ý chính về quá trình hình
thành và phát triển của Quốc hội ta từ Khóa I
cho đến Khóa X.
Thứ nhất, Quốc hội ta được đẻ ra và tồn tại
trong một thời gian dài từ khói lửa của cuộc
chiến tranh ác liệt chống đế quốc phong kiến,
nhất là chống thực dân. Có thể nói nó in dấu rất
đậm nét vào nội dung, hình thức tổ chức của Quốc
hội ta, đặc biệt là ở những khóa đầu tiên.
Quốc hội ta là Quốc hội đi từ cách mạng dân tộc
dân chủ lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, là Quốc
hội được phát triển trong tiến trình cách mạng
liên tục của dân tộc Việt Nam. Tôi nhớ, Quốc hội
Khóa I ngay trong kỳ họp đầu tiên đã trở thành
nơi diễn đàn cũng đã diễn ra cuộc đấu tranh về
lập trường, tư tưởng, về chính trị rất phức tạp.
Ví dụ: về vấn đề xây dựng bản Hiến pháp đầu tiên
năm 1946 đã nổ ra những cuộc tranh luận khá gay
go trước khi Quốc hội họp và ngay trong diễn đàn
Quốc hội. Hoặc về vấn đề phân lập ba quyền, ba
quyền là thế nào, quyền lực thống nhất không
phân chia là thế nào? Như các đồng chí biết đấy,
học thuyết của Môngtetxkiơ về phân lập ba quyền
khá phức tạp. Hồi đó, anh em ta hiểu về cách
mạng, về Đảng thì nhiều, nhưng lý luận về Nhà
nước, về pháp quyền, về ba quyền... thì còn ít
lắm. Cho nên, không thể không có tranh luận giữa
phái gọi là quyền lực thống nhất không phân chia
và phái cho là có sự phân lập về 3 quyền. Nhiều
đồng chí đại biểu công nông ít học thức, lý luận
không biết Môngtetxkiơ là ai và Thuyết phân lập
ba quyền là gì. Trong khi các vị đại biểu theo
quan điểm lập trường khác, nói đúng ra là quan
điểm của giai cấp tư sản thì họ am hiểu
Môngtetxkiơ... Tôi không còn nhớ những đồng chí
nào đã lên diễn đàn tranh luận. Nhưng có thể nói
đấy là cuộc tranh luận về quan điểm giai cấp và
tư tưởng.
Thứ hai, Quốc hội ta thể hiện rất rõ tư tưởng Hồ
Chí Minh về Nhà nước, mỗi bước phát triển của
Quốc hội, của Nhà nước là một bước thể hiện ngày
càng sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh. Tôi tạm nêu
nên như thế này: Quốc hội thể hiện tư tưởng Hồ
Chí Minh ở chỗ kết tinh những giá trị lớn nhất
của dân tộc Việt Nam, của lịch sử nhân loại và
của thời đại. Quốc hội ta mang đậm tính dân tộc,
tính dân chủ, tính chất xã hội chủ nghĩa và tính
hiện đại. Tôi xin đơn cử vấn đề xây dựng bản
Hiến pháp đầu tiên năm 1946 của nước ta. Hồi đó,
cách mạng Trung Quốc chưa thành công, Liên Xô
thì đi trước rồi, từ năm 1917. Sau Liên Xô là
Việt Nam, lúc ấy những kiến thức về Hiến pháp,
về chủ nghĩa xã hội, một nước dân chủ nhân dân
đi lên chủ nghĩa xã hội thì chúng ta hiểu còn
rất hạn chế. Ngay Quốc hội ta đã thể hiện rất rõ
tư tưởng Hồ Chí Minh về sự kết hợp giữa vấn đề
giai cấp và vấn đề dân tộc. Tính giai cấp cũng
rất sắc sảo, tất cả đều dưới sự lãnh đạo của
Đảng Cộng sản Việt Nam ngay từ đầu, từ khi bầu
Quốc hội đến khi họp Quốc hội cho đến quá trình
phát triển Quốc hội đều theo tinh thần đó. Chúng
ta tranh luận, rốt cục đã ghi một điều rất cơ
bản vào Hiến pháp về quan điểm quyền lực thống
nhất không phân chia nhưng có sự phân công kết
hợp rất chặt chẽ giữa ba quyền. Chúng ta bác bỏ
thuyết phân quyền Môngtetxkiơ theo giai cấp tư
sản, bác bỏ Môngtetxkiơ, bác bỏ thuyết phân
quyền phân lập thì ra cái gì? Hồi đó, chúng tôi
là những người vừa mới ra trường năm 1945, 1946,
mới hơn 20 tuổi, rất trẻ, chưa hiểu Mác –Lênin
là gì ghê gớm lắm, chỉ mới đọc 5, 7 quyển sách
thế thôi, cũng chưa dự lớp nào có hệ thống như
sau này. Nhưng có thể nói, với những kiến thức
rất sơ bộ ấy, chúng tôi quyết tâm đi theo chủ
nghĩa xã hội, theo Đảng, cố gắng thấm nhuần tư
tưởng Mác – Lênin và tư tưởng của Hồ Chí Minh.
Sau vài ba tháng, cuộc cách mạng thành công và
sau khi họp Quốc hội khóa đầu tiên, với một đội
ngũ những người đại biểu Quốc hội chưa phải là
có kiến thức nhiều lắm về chủ nghĩa Mác – Lênin
cũng như về khoa học nhà nước, nhưng lại tiếp
cận rất nhanh, rất kịp thời đại kiến thức tiến
bộ nhất của thời đại, tất nhiên kiến thức đó
không tách rời kiến thức của hàng trăm hàng
nghìn năm lịch sử nhân loại. Nhưng một Quốc hội
non trẻ như vậy, với thành phần phần lớn là công
nông như vậy, với trình độ văn hóa nói chung là
thấp so với trình độ bây giờ, mà lại hiểu được
những vấn đề rất thời đại, rất hiện đại của lý
luận và thực tiễn của xây dựng nhà nước thì thật
là một điều kỳ diệu. Bây giờ, chúng ta thảo luận
không phải là vô cớ mà ta nhắc lại và trao đổi
lại đề tài Nhà nước pháp quyền theo tư tưởng Hồ
Chí Minh... và chủ nghĩa nhân văn, tính nhân
văn, trong nội dung hoạt động Quốc hội. Có thể
nói, đây là một đặc điểm của Quốc hội Việt Nam
ta từ khi hình thành cho đến bây giờ, đều đi
theo con đường của Đảng, của Bác vạch ra, chứ
không phải con đường khác.
Thứ ba, dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong quá
trình cách mạng của dân tộc, Quốc hội ta luôn
bám sát và thể hiện đầy đủ chiến lược và sách
lược của cách mạng do Đảng vạch ra. Đó là chiến
lược đại đoàn kết dân tộc. Chúng ta nhớ lại
những năm 1945, 1946, 1947, vấn đề giai cấp, vấn
đề Đảng phái lúc đó không phải như bây giờ.
Trong tình hình còn tồn tại giai cấp và giai cấp
đối kháng (tôi nhấn mạnh trong tồn tại có giai
cấp đối kháng) trong đó có các Đảng phái phá
hoại thì tổ chức và hoạt động của Quốc hội thật
là phức tạp, khó khăn... Tôi nói ví dụ việc Quốc
hội mở rộng số đại biểu thêm 70 người nữa của
Việt quốc, Việt cách không phải qua bầu cử. Nghe
theo lời đề nghị của Bác, Quốc hội đã nhất trí
việc này một cách êm ru. Đây là một sách lược
“diệu kỳ” của Hồ Chủ Tịch, tức là của dân tộc,
của đoàn kết dân tộc. Hồi đó, tôi là đảng viên
Đảng cộng sản nhưng hồi đó Cộng sản không công
khai cho nên Chủ nghĩa xã hội đại hội là công
khai đeo cà vạt đỏ. Tôi đeo cà vạt đỏ ngồi bên
cực tả, bên cực hữu tức là 70 vị đó nên gọi là
cực hữu. Tôi nói như vậy để nói cái gì? Hình
thức thì có nhiều cái giống kiểu tư sản, nhưng
về thực chất cái đó có vấn đề hết sức lớn là nội
dung tư tưởng Hồ Chí Minh đại đoàn kết cho nên
những Đảng phái khác hẳn với quan điểm lập
trường của Cộng sản, của Việt Minh... vẫn được
mời vào Quốc hội đàng hoàng với một sách lược
rất là mềm dẻo. Cái hay là chủ trương của Đảng,
của Bác Hồ lại được chấp nhận, chấp nhận một
cách hơi ngược đời, có thể là hơi khác thường,
tự nhiên không “mời” mà được vào Quốc hội, mà
vào đàng hoàng như mọi người. Về sau đó một số
vị nào đó bỏ vị trí ra đi thì đó là chuyện khác.
Mỗi chặng đường phát triển của lịch sử là một
dấu ấn rất rõ của Quốc hội và Quốc hội còn là
nơi thể hiện rất rõ rệt tiến trình lịch sử của
dân tộc. Quốc hội còn là một cơ quan tạo động
lực thúc đẩy quá trình lịch sử từ cách mạng dân
tộc dân chủ đi lên cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Những bài nói, bài viết cụ thể của anh Võ Nguyên
Giáp đã nêu đầy đủ về vai trò to lớn của Quốc
hội Khóa I.
(Theo Kỷ yếu hội thảo 55 năm Quốc hội Việt Nam-
Quá trình hình thành, phát triển và vai trò của
Quốc hội trong sự nghiệp đổi mới- VPQH, 12.2000)
(còn nữa)
Báo Người đại biểu nhân dân số 221, ngày
15-11-2005 |
