Nữ tướng Việt
Minh
Trong những năm kháng chiến ác liệt chống ngoại xâm của nhân dân ta,
nhiều gương mặt phụ nữ giỏi việc nước, đảm việc
nhà đã xuất hiện, trong đó có cái tên Hà Thị
Quế. Nhắc đến bà, không ai không khâm phục ý
chí, nghị lực, tài năng, trình độ học vấn trong
các lĩnh vực ngoại giao, cương vị người lãnh đạo
và cả khi là người chiến sỹ.
Bà Hà Thị Quế
sinh năm 1921 tại xã Quỳnh Lưu, huyện Nho Quan,
tỉnh Ninh Bình trong một gia đình giàu truyền
thống cách mạng và hiếu học. Theo gia phả, bà Hà
Thị Quế là hậu duệ của trạng nguyên và nhà toán
học Lương Thế Vinh. Trong họ tộc của bà cũng có
quy định nhà nào nghèo đến mấy cũng phải cho con
đi học. Tất cả con trai, con gái đều phải biết
chữ. Vì thế, bà Hà Thị Quế được đi học ở trường
hàng tổng. Nổi tiếng là thông minh, nhanh nhẹn
từ bé, lại được ông chú họ đỗ tú tài dạy dỗ về
kiến thức cũng như về lòng yêu nước và chí khí
cách mạng; Ông và bố của bà đều là những Đảng
viên đầu tiên của tỉnh Ninh Bình, rất nghiêm
khắc trong việc dạy dỗ con cái và đều là những
người đứng đầu trong phong trào chống bất công ở
ngôi làng nhỏ nhưng giàu tình nhân ái và thượng
võ này, bà trở thành một con người sắc sảo, gan
dạ.
Ngay từ năm 14,
15 tuổi, bà đã tham gia vào công tác giao thông,
liên lạc trong Hội Cứu tế do bố và chú ruột
thành lập. Năm 17 tuổi, với lòng nhiệt tình và
sức trẻ, bà vừa tham gia phường cấy, vừa làm Bí
thư Hội Phụ nữ Phản đế và Đoàn Thanh niên Phản
đế để sau rồi là Bí thư Phụ nữ Cứu quốc ở xã.
Sau đó, bà được cử đi học lớp quân sự của xứ ủy
mở. Năm 1941, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản
Việt Nam và được cử làm Bí thư Chi bộ xã.
Với tâm nguyện phải làm cho được nhiệm vụ trên
giao, bà về phụ trách một địa bàn phức tạp, vùng
Yên Thế, nơi có nhiều đồi núi, nhưng là trung
tâm liên lạc nối Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Ninh và
có nhiều cơ quan đầu não của Trung ương đóng.
Bằng sự mưu trí, bà đã lãnh đạo việc trừ phỉ,
diệt gian, xây dựng lực lượng vũ trang, đánh tan
mọi âm mưu, thủ đoạn của thực dân Pháp hòng
triệt phá cứ điểm này. Lúc đó, bà nổi tiếng khắp
vùng với biệt danh “bà tướng Việt Minh”, làm kẻ
thù khiếp vía.
Năm 1950, trong
Đại hội Phụ nữ toàn quốc, bà Quế được bầu vào
Ban thường vụ Trung ương Hội Phụ nữ Cứu quốc,
đồng thời tham gia Ban chấp hành Hội Nông dân
Cứu quốc, rồi Ban chấp hành Nông thôn và làm Phó
ban Nông nghiệp Trung ương. Đại hội này đánh dấu
sự thành công của bà trong vai trò người tổ chức
một đại hội lớn gồm hàng trăm cán bộ của Nhà
nước và đặc biệt có cả Bác Hồ về dự. Được tín
nhiệm, đến Đại hội Phụ nữ Toàn quốc lần thứ II,
bà cũng được cử làm Trưởng ban tổ chức Đại hội.
Tại Đại hội Đảng
lần thứ III năm 1960 và Đại hội Đảng lần thứ IV
năm 1977, bà được bầu vào Ban chấp hành Trung
ương Đảng Cộng sản Việt Nam và được bầu là Phó
ban Kiểm tra Trung ương Đảng hai khóa III và IV.
Năm 1961, tại Đại hội III của Hội Liên hiệp Phụ
nữ Việt Nam, bà được bầu vào Ban chấp hành Trung
ương Hội và là Phó chủ tịch Hội. Liên tiếp trong
các nhiệm kỳ Quốc hội từ khóa II đến khóa VI, bà
luôn được giao giữ những chức vụ quan trọng. Là
người rất quan tâm đến đời sống nhân dân và cán
bộ nhưng sự quan tâm, lo lắng nhất của bà vẫn
dành cho chị em phụ nữ, những người bà cho là
mất mát và hy sinh nhiều nhất. Vì thế, bà càng
mong muốn giúp chị em có cuộc sống khá hơn. Bà
mạnh dạn đề bạt các cán bộ nữ, không những nữ
nông dân mà cả đội ngũ trí thức. Ngay cả trong
các bản tham luận ở Quốc hội hay trong các hội
nghị, bà luôn nêu ra yêu cầu cải thiện cuộc sống
cho người phụ nữ; Đồng thời, đấu tranh để phát
huy vai trò của người phụ nữ nhằm đưa tỷ lệ phụ
nữ tham gia các cấp ủy Đảng, chính quyền sao cho
xứng đáng với phong trào “ba đảm đang” và với
trình độ ngày càng nâng cao của họ. Bà là một
trong những người đầu tiên mạnh dạn đề nghị
Đảng, Nhà nước thực hiện việc sinh đẻ có kế
hoạch.
Năm 1963, Đại hội
Phụ nữ họp ở Moscow, bà Hà Thị Quế tham gia với
tư cách là Phó chủ tịch Liên đoàn Phụ nữ Quốc tế
(từ năm 1962), Trưởng đoàn Phụ nữ miền Bắc Việt
Nam. Trong vai trò một nghị sỹ Quốc hội, bà đã
đọc tham luận tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ. Bản
tham luận đã được các nước nhiệt liệt tán
thưởng. Trong các cuộc họp với đoàn đại biểu phụ
nữ các nước Anh, Pháp, Mỹ, đoàn nào cũng bày tỏ
tình cảm với Việt Nam và nói sẽ ủng hộ hết mình
cho đoàn Việt Nam. Nhưng rất tiếc, ở bản dự thảo
nghị quyết họ chỉ ghi chung chung là phản đối
chiến tranh mà không dám ghi rõ là phản đối cuộc
chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở miền Nam
Việt Nam. Trước tình thế đó, trách nhiệm của
người trưởng đoàn càng thêm nặng nề. Bà đã bỏ
phiếu trắng cho dự thảo nghị quyết. Sau đó, bà
được Bác Hồ động viên, khen ngợi và mời ăn cơm
chung với Bác. Có thể nói, sau Nguyễn Thị Minh
Khai, bà Hà Thị Quế là người đã có những đóng
góp quan trọng trong hoạt động quốc tế. Bà đã
tham gia nhiều cuộc họp ở Aáo, Ba Lan, Hungary,
Bulgaria, Mông Cổ, Liên Xô cũ, với tư cách là
Phó chủ tịch Liên đoàn Phụ nữ Dân chủ thế giới
và cũng là Uãy viên thường vụ Hội đồng Phụ nữ
Quốc tế.
Năm 1974, bà Hà
Thị Quế được bầu làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ
nữ Việt Nam. Bà là người phát động phong trào
phụ nữ ba đảm đang, phong trào phụ nữ 5 tốt chăm
lo sản xuất phát huy kinh tế gia đình và phục vụ
tiền tuyến.
Không chỉ hoàn thành xuất sắc trách nhiệm xã hội
nặng nề, bà Hà Thị Quế cũng là một phụ nữ tuyệt
vời trong gia đình. Với thiên chức làm mẹ của 6
người con, công việc bận rộn nhưng bà vẫn chăm
lo cho gia đình chu toàn. Bà luôn tự nhủ bản
thân phải làm gương cho các con noi theo, quan
tâm đến việc học tập của các con và nghiêm khắc
rèn luyện họ trở thành những cán bộ có ích cho
đất nước.
Cả cuộc đời sống
giản dị, thanh bạch, luôn quan tâm đến mọi
người, năng nổ tham gia các phong trào làng,
xóm, ở đâu bà Hà Thị Quế cũng được mọi người tin
tưởng và yêu mến.
Theo 60 năm Quốc hội
Việt Nam – Những gương mặt nữ
Nguồn: Báo Người
đại biểu nhân dân số 1+2, ngày 1.1.2006
|
