Thực quyền của Quốc hội trong quyết định các vấn đề kinh tế - tài chính

(Phần 2)

(Tiếp theo và hết)

PGS.TS Đặng Văn Thanh

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của QH

Cần phân tích và chọn lựa những vấn đề trọng yếu mang tính chiến lược kinh tế- tài chính để xem xét, quyết định trong các kỳ họp của QH. Mỗi kỳ họp cần tập trung xem xét đánh giá và cho ý kiến về một hoặc một số vấn đề.

QH cần giành thời gian và trí tuệ cho việc tìm kiến, thảo luận, lựa chọn và quyết định các vấn đề mang tính chiến lược về kinh tế- tài chính nhà nước, về chiến lược phát triển kinh tế, về cơ cấu kinh tế, kế hoạch đầu tư dài hạn, ngân sách dài hạn, trung hạn (ngân sách đa niên độ), các vấn đề chiến lược đầu tư, cân đối sản xuất- tiêu dùng, tích lũy- tiêu dùng, cân đối ngân sách, bội chi ngân sách có chủ định, nguồn bù đắp bội chi ngân sách và phương cách sử dụng bội chi ngân sách nhà nước. Hạn chế tối đa việc thảo luận tại diễn đàn QH những vấn đề nhỏ, lẻ, cục bộ và có tính chất tình thế mang tính điều hạnh cụ thể về kinh tế, ngân sách.

Các chuyên đề giám sát cần được lựa chọn có trọng tâm, trọng điểm, mang tính điển hình và gắn với những nội dung của Nghị quyết QH. Có sự chuẩn bị chu đáo trên tất cả các mặt cho công tác giám sát. Hình thành mô hình giám sát khoa học, phù hợp từng vấn đề được giám sát và năng lực giám sát.

Nâng cao năng lực và tăng cường các điều kiện cần thiết cho các cơ quan của QH, cho các ĐBQH chuyên trách, trước hết là Ủy ban Kinh tế và Ngân sách, Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của QH.

Quá trình làm việc trực tiếp và cho ý kiến thẩm tra đánh giá của Ủy ban Kinh tế và Ngân sách và các cơ quan khác của QH về kinh tế- tài chính vô cùng quan trọng và là căn cứ để UBTVQH xem xét, cho ý kiến, để QH thảo luận và quyết định. Cần tăng cường cho các cơ quan của QH không chỉ phương tiện làm việc, điều kiện làm việc, nhân lực và hệ thống thông tin dữ liệu, mà quan trọng hơn là trí tuệ, là tri thức, là phương pháp, là sự phối hợp trong công việc, trong quy trình xem xét, thẩm tra. Cần đề cao trách nhiệm và đảm bảo quyền hạn của từng cơ quan, từng ĐBQH trong nhiệm vụ này.

Tăng cường linh minh bạch và độ tin cậy của thông tin phục vụ QH. Đảm bảo mọi thông tin trình ra QH có độ tin cậy cao, được đánh giá bởi cơ quan chuyên môn độc lập.

Để QH có căn cứ thảo luận và quyết định, cũng như tiến hành giám sát hoạt động kinh tế- tài chính, đòi hỏi phải có đủ những tư liệu thông tin tối thiểu cần thiết. Thông tin cung cấp cho QH phải minh bạch và có độ tin cậy cao. Trước hết là các thông tin về chiến lược và nhiệm vụ phát triển KT- XH, định hướng tài chính- ngân sách, những đánh giá về ngân sách trung hạn, nguồn thu và nhiệm vụ chi. Tăng cường tính minh bạch của ngân sách trong giai đoạn lập dự toán đặc biệt là các cơ sở dữ liệu và tiêu chí dùng cho việc dự tính các nguồn thu và nhiệm vụ chi. Sớm chuyển sang áp dụng kế toán dồn tích thay cho phương pháp kế toán thực thu thực xuất quỹ hiện nay, phản ánh xác thực hơn tình hình tài chính quốc gia và ngân sách nhà nước theo nguyên tắc thừa nhận quyền và nghĩa vụ ngân sách gắn với năm ngân sách, chứ không phải là số thực thu và thực xuất quỹ. Số liệu cung cấp cho QH phải có xác nhận và đánh giá của cơ quan kiểm toán nhà nước, phải đạt độ tin cậy cao nhất có thể.

Kiểm toán nhà nước có nhiệm vụ kiểm tra tính hợp tác, hợp lệ, độ tin cậy và tính hiệu quả của các khoản thu chi ngân sách nhà nước. Ý kiến của Kiểm toán nhà nước phải là căn cứ tin cậy để QH thảo luận, xem xét và quyết định các vấn đề ngân sách nhà nước. Để đạt được điều đó kiểm toán nhà nước phải tiến hành xem xét, đánh giá thông tin một cách khách quan, chỉ tôn trọng luật pháp và phản ánh đúng sự thật. Triển khai có kết quả Luật kiểm toán đã được QH thông qua, đảm bảo cho Kiểm toán nhà nước có tính độc lập cao, có địa vị pháp lý tương xứng trong thực thi nhiệm vụ. Kiểm soát và nâng cao phẩm chất và đạo đức nghề nghiệp của kiểm toán viên, đảm bảo cho họ có tiếng nói độc lập, khách quan.

Đề cao trách nhiệm và nâng cao năng lực của các ĐBQH trong thảo luận các vấn đề KT- XH và quyết định dự toán ngân sách nhà nước, quyết định phương án phân bổ ngân sách Trung ương, phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nước.

Đây là những vấn đề lớn của đất nước. Mỗi ĐBQH, từ những cương vị và vị trí công tác khác nhau cần có quan điểm toàn cục, khách quan, thảo luận sâu, chi tiết và có quyết định đúng vì lợi ích chung. Tuyệt đối tránh tư tưởng cục bộ cục bộ, cách nhìn thiển cận, đơn giản, vụn vặt, chỉ thấy trước mắt, không thấy lâu dài trong thảo luận, xem xét và thẩm định các vấn đề kinh tế- tài chính. Cần có kế hoạch trang bị kiến thức và cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết cho các cơ quan của QH, cho ĐBQH về kinh tế- tài chính.

Phải tăng cường, đổi mới và nâng cao hiệu quả giám sát của QH đối với hoạt động kinh tế- tài chính.

Từ kết quả giám sát cần có sự đánh giá đầy đủ, chuẩn xác, tin cậy về tình hình tuân thủ luật pháp và tuân thủ các quyết đinh, các nghị quyết của QH. Và cũng từ giám sát, QH sẽ có căn cứ thực tế để thảo luận và quyết định cái đã qua, cái sẽ tới. Cần đổi mới hoạt động giám sát của QH, giám sát thường xuyên, liên tục, có chọn lọc, có chủ định. Tăng cường hiệu quả của giám sát và đề cao, chấp hành hậu quả pháp lý của giám sát.

Thảo luận và quyết định các vấn đề kinh tế- tài chính, giám sát tình hình thực hiện nhiệm vụ KT- XH, tình hình lập và chấp hành ngân sách nhà nước là thẩm quyền của QH, cơ quan thẩm quyền của QH, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là công việc lớn, phức tạp nhưng có ý nghĩa quan trọng góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tài chính, ngân sách, tạo dựng và củng cố lòng tin của dân vào Nhà nước Pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Cần phải quan tâm triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả và đảm bảo thực quyền của QH trong các quyết định kinh tế, tài chính.

Nguồn: Báo Người đại biểu nhân dân số 4, ngày 4.1.2006

<< Quay lại