|
Từng bước củng cố, xây
dựng HĐND
thực
sự là cơ quan quyền lực ở địa phương
KSor Nham
Chủ tịch HĐND
tỉnh Gia Lai
Chỉ hai tháng sau
khi tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ
cộng hòa, nhà nước công - nông đầu tiên ở Đông
Nam Á, đất nước đang trong cơn nguy biến thù
trong giặc ngoài, Hồ Chủ tịch đã ký sắc lệnh số
63 (ngày 22.11.1945), về tổ chức HĐND và Ủy ban
Hành chính các cấp, tạo những cơ sở pháp lý đầu
tiên cho việc thành lập chính quyền nhân dân ở
địa phương. Điều đó thêm chứng tỏ tầm nhìn xa
trông rộng, nhãn quan chính trị sáng suốt của
Người với việc củng cố cơ quan quyền lực ở địa
phương và cơ quan hành chính các cấp, xác lập là
“công bộc” của nhân dân.
Điều thứ nhất của
sắc lệnh 63 quy định: “Để thực hiện chính quyền
nhân dân địa phương trong nước Việt Nam, sẽ đặt
hai thứ cơ quan: HĐND và Ủy ban Hành chính (UBND
ngày nay). HĐND do dân bầu ra theo lối phổ thông
và trực tiếp đầu phiếu là cơ quan thay mặt cho
dân. Ủy ban Hành chính do các HĐND bầu ra là cơ
quan hành chính vừa thay mặt cho dân vừa đại
diện cho Chính phủ.
Ở hai cấp xã và
tỉnh có HĐND và Ủy ban Hành chính, ở cấp huyện
và kỳ chỉ có Ủy ban Hành chính”.
Về quyền hạn của
HĐND được xác định: Có quyền quyết định tất cả
các vấn đề thuộc phạm vi xã (đối với HĐND xã),
thuộc phạm vi tỉnh (đối với HĐND tỉnh). Nhưng
quyết nghị của HĐND không trái với chỉ thị của
cấp trên.
Như vậy, ngay từ
đầu khi hình thành cơ quan HĐND đã thể hiện hai
yếu tố cơ bản:
Một là HĐND do
nhân dân địa phương trực tiếp bầu bằng phiếu.
Hai là HĐND có
quyền quyết định tất cả các vấn đề thuộc phạm vi
của địa phương (nhưng quyết nghị không trái với
chỉ thị của cấp trên).
Từ hai yếu tố
trên cho thấy bản chất, mục đích, lý tưởng của
Đảng ta và Hồ Chủ Tịch là khi đã giành được
chính quyền phải nhanh chóng thiết lập ngay nhà
nước dân chủ nhân dân, thành lập chính quyền ở
mỗi cấp, phát huy quyền làm chủ của nhân dân
thông qua người đại diện là đại biểu HĐND.
HĐND các cấp
không ngừng trưởng thành, được củng cố, được bổ
sung. Trong Hiến pháp Nước CHXHCN Việt Nam (Hiến
pháp 1992) tiếp tục xác định vị trí, vai trò
HĐND. Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam đã luật hóa tổ chức HĐND, Uỷ ban Thường
vụ Quốc hội ban hành Quy chế hoạt động của HĐND
có sửa đổi theo mỗi nhiệm kỳ bầu cử. Trước
đây, cơ cấu hệ thống HĐND chỉ có hai cấp (tỉnh
và xã), đến nay có ba cấp (tỉnh, huyện, xã), về
tổ chức cơ quan HĐND thay đổi đáng kể: Thường
trực HĐND từ chỗ có Chủ tịch và Phó chủ tịch,
đến nay bổ sung thêm Ủy viên thường trực ở hai
cấp (tỉnh và huyện). Thường trực HĐND, các ban
HĐND từ chỗ kiêm nhiệm đến nay cơ bản chuyên
trách, thành lập riêng văn phòng HĐND ở cấp tỉnh
(Một số tỉnh còn lập chung văn phòng HĐND và
Đoàn ĐBQH). Đối với đại biểu HĐND, tiêu chuẩn
chung cần có là: Năng lực, uy tín, tinh thần
trách nhiệm cao đối với công việc, đối với nhân
dân, nhưng về cơ cấu thành phần, giới tính, độ
tuổi, địa phương, đơn vị, ngành, lĩnh vực...
cũng được nhấn mạnh và coi trọng.
Về nhiệm vụ,
quyền hạn của HĐND luôn luôn được bổ sung, quy
định rõ thẩm quyền từng cấp (tỉnh, huyện, xã)
nhất là: Quyền quyết định các vấn đề lớn của địa
phương phải thực hiện về KT – XH, QP- AN, các
chính sách cụ thể ở địa phương; Mở rộng hoạt
động giám sát, chất vấn của các đại biểu HĐND
đối với các cấp chính quyền, các ngành, các
doanh nghiệp... trong việc thực hiện nghị quyết
của HĐND, chỉ thị, nghị quyết, quyết định... của
cấp trên, pháp luật của Nhà nước.
Tóm lại có thể
khẳng định: Ý nghĩa, căn cứ pháp lý, nhiệm vụ,
quyền hạn của HĐND các cấp là hệ thống những văn
bản cơ bản, là cẩm nang trang bị cho các đại
biểu HĐND để thực hiện vai trò người đại biểu
nhân dân và HĐND là cơ quan quyền lực ở địa
phương. Để từng bước củng cố, xây dựng HĐND thực
sự là cơ quan quyền lực ở địa phương theo tôi
phải tùy thuộc vào năng lực chủ quan của mỗi đại
biểu HĐND, sự quan tâm thiết thực của Thường
trực cấp ủy mỗi địa phương, sự điều hành khoa
học và kiên quyết của Thường trực HĐND trong các
kỳ họp.
Vậy năng lực chủ
quan được hiểu như thế nào:
Đó là sự hiểu
biết pháp luật, các quy định, các chủ trương lớn
của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các bộ, ngành,
của địa phương.
Nắm bắt kịp thời
tình hình đang diễn ra (quốc tế, khu vực trong
nước và ở địa phương tỉnh, huyện, xã, buôn làng)
qua đó rút ra những vấn đề liên quan để thực
hiện nhiệm vụ đại biểu HĐND.
Có tâm trong
sáng, nhiệt tình tích cực với công việc, có
trách nhiệm với nhân dân, vì lợi ích của nhân
dân.
Có khả năng tóm
lược, mạnh dạn và biết cách diễn giải thu phục
được người nghe với phương châm “nói ngắn không
thiếu, nói dài không thừa”.
Có tư chất cá
nhân và lối sống chuẩn mực, nhất quán giữa nói
và làm, quyết tâm làm cho bằng được mục tiêu đề
ra.
Để hoàn thiện
năng lực chủ quan của mỗi cá nhân, đại biểu HĐND
đòi hỏi mỗi người phải tự khắc phục những yếu
điểm của mình là phải chú ý quan sát mọi người
và những hành động, việc làm đang diễn ra xung
quanh để chắt lọc lấy cái tinh, cái tốt, cái
tiến bộ để trang bị cho sự hiểu biết và bản lĩnh
của cá nhân mình.
Khắc phục sự nhút
nhát, rụt rè bằng cách từng bước tập dượt trong
lời nói, cử chỉ trước quần chúng, có thể bắt đầu
đứng nói trước nhóm người, tiếp đến là bà con
trong buôn làng, sau đó trong toàn xã, tiến tới
và các hội nghị, các kỳ họp... từ đó qua nhiều
lần sẽ tạo thành thói quen. Muốn vậy phải chuẩn
bị kỹ lưỡng và rà đi soát lại những nội dung câu
chữ sắp được trình bày không để vấp, lúng túng
sẽ dẫn đến nói lắp bắp hoặc lí nhí gây mất cảm
hứng của người nghe.
Cố gắng tỏ thái
độ bình thường khi nghe những ý kiến trái ngược,
thận trọng suy xét những vấn đề cần làm rõ sau
đó mới tranhluận để tìm đến điểm tương đồng,
thống nhất ( chú ý trong tranh luận những vấn đề
nêu ra phải cụ thể về căn cứ pháp lý, chủ thể,
tư cách đại diện, phạm vi, thời điểm..., hạn chế
suy diễn).
Coi trọng ăn mặc,
trang phục giản dị nhưng phải trang nghiêm, tùy
nơi, tùy lúc mà sử dụng.
Đối với cấp ủy sự
quan tâm được thể hiện qua việc thường xuyên
theo dõi hoạt động của thường trực HĐND, các ban
HĐND và của các đại biểu HĐND, để định hướng,
góp ý chấn chỉnh. Có kết luận kịp thời những
chương trình, nội dung, mục tiêu sẽ được trình
ra kỳ họp HĐND.
Cấp ủy phải lắng
nghe và chỉ đạo xử lý kiên quyết những vấn đề mà
các đại biểu HĐND, các ban HĐND, của MTTQ, của
các cơ quan tư pháp, cũng như các ý kiến của cử
tri kiến nghị hoặc những sai phạm của cán bộ,
của các cơ quan, tổ chức đoàn thể cần nghiêm
trị, quy định rõ thời gian hoàn thành hoặc khắc
phục.
Những cán bộ,
đảng viên giữ chức vụ chủ chốt từ tỉnh xuống cơ
sở làm việc hời hợt, chỉ nói suông, chỉ đạo xung
chung chung không cụ thể, thái độ trịch thượng,
quan cách đối với cấp dưới và quần chúng nhân
dân, cần phải được kiểm điểm trách nhiệm và xử
lý nghiêm khắc, công khai việc xử lý này. Nếu
người đó là đại biểu HĐND hoặc được HĐND bầu ra
thì phải cho phép lấy phiếu tín nhiệm của các
đại biểu HĐND về mức độ tín nhiệm, tín nhiệm
thấp dưới 50% phải chuyển đổi đơn vị công tác
khác ở cương vị thấp hơn, thậm chí cho nghỉ
việc. Theo tôi việc lấy phiếu tín nhiệm hằng
năm vào kỳ họp cuối năm của HĐND là quan trọng.
Sự điều hành khoa
học kiên quyết của thường trực HĐND được thể
hiện:
Phải chủ động về
mặt thời gian sẽ tổ chức kỳ họp và thời gian
trong kỳ họp.
Các nội dung,
chương trình kỳ họp phải được chuẩn bị kỹ, phân
công người thực hiện cụ thể.
Thực hiện nghiêm
quy trình thẩm tra của các ban.
Điều hành kỳ họp
phải có định hướng chủ đề, những vấn đề nổi cộm,
các ý kiến trái ngược để thảo luận đi đến quyết
định.
Có thái độ kiên
quyết nhưng phải duy trì không khí trong kỳ họp
cởi mở, dân chủ, tranh luận có văn hóa, điềm
tĩnh ghi nhận tất cả các ý kiến phát biểu của
đại biểu kể cả trái ngược, cần thiết sẽ lấy biểu
quyết.
Trong quá trình
củng cố, hoàn thiện hoạt động của HĐND, những
vấn đề nêu trên nếu được thực hiện triệt để,
thiết nghĩ HĐND đúng là cơ quan quyền lực ở địa
phương.
Báo Người đại
biểu nhân dân số 216, ngày 09-11-2005 |
